Reljef Sokobanja

reljef

U centralnom delu Istočne Srbije, tačnije u kotlini koja se prostire se u pravcu istok – zapad a okružena je planinama Rtnjom, Ozrenom, Leskovikom, Devicom, Krstačom i Slemenom, smeštena je Sokobanja. Ova kotlina, koja obuhvata 500 kvadratnih kilometara teritorije, posebna je celina gledano sa geografskog stanovišta a kako je oivičena rekama Moravom i Timokom spaja ova dva rečna sliva.

Planine kojima je Sokobanja okružena pripadaju karpatsko – balkanskom planinskom basenu dok sa zapadne strane, manjim delom dotiču i rodopski planinski sistem.

Sokobanjska kotlina je sa severne strane ograničena planinom Rtanj, sa istočne strane prostiru se Krstač i Slemen dok je sa juga omedjena planinama Ozrenom, Leskovikom i Devicom. Sokobanja se svrstava u red banja male nadmorske visine, imajući u vidu da visina okolnih planina ne prelazi 1600 m a sama banja, smeštena najvećim delom na obroncima Ozrena, je na 400 m nadmorske visine.

Bovanska i Knjaževačka klisura okružuju Sokobanju sa istoka i sa jugozapada, a posetiocima najintrigantnija je Bovanska zbog Bovanskog jezera koje je pogodno za jezerski ribolov.

Od hidrografskih elemenata odmah upada u oči prelepa reka Moravica koja izvire u podnožju planina Device. Ipak iako pogodna za rečni ribolov i izuzetno čiste vode, ona je od sporednog značaja posmatrajući vode Sokobanje. Termomineralni izvori, kojih ima 6 na ovom području, su mnogo značajniji jer se kao takvi od davnina koriste u medicinske svrhe i podstakli su razvoj turizma ovog kraja. Osim termalnih izvora imamo i izvore hladne i mlake vode koji takođe imaju lekovito dejstvo na čitav spektar oboljenja. Osim što su ove vode bogate mineralima one spadaju u red najradioaktivnijih voda ne samo u Srbiji, već i u Evropi i svetu. Svi ovi izvori raspoređeni su na najnižoj tački u dolini reke Moravice čineći osnovu banjskog života i turizma.

Specifičan reljef posledica je geološkog razvoja ovog područja kao i tektonskih procesa, erozija i akumulacija. Veliko interesovanje turista i speleologa izaziva pećina u istočnom delu ovog kraja, Seselačka pećina. U ovoj, 15 km udaljenoj pećini od centra grada, može se naći obilje pećinskog nakita kao i reka ponornica.

Zahvaljujući postojećim oblicima reljefa Sokobanja obiluje brojnim izletištima, stazama i parkovima koji su lako prilazni turistima. Plodno zemljište i obilje voda uticali su na to da je vegetacija ovog područja izuzetno raskošna sa mnogobrojnim šumama i proplancima.

Na planini Ozren, koja je ujedno proglašena i za lečilište, smeštena je Specijalna bolnica u kojoj se najviše leče bolesti pluća i očiju. Pored mnogobrojnih najlepših izletišta u ovom kraju na ovoj planini, u blizini Specijalne bolnice, nalazi se i vodopad Ripaljka na reci Gradašnici. Proglašen je prirodnim spomenikom još 1948 i sastoji se od 11 odseka ukupne visine oko 40 metara a najviši (Velika Ripaljka) je visok 11 metara.

Pored Ozrena, planina najinteresantnija turistima je Rtanj, povezana sa mnogobrojnim teorijama o vanzemaljcima i oblika sličnog piramidi. Osim mističnog aspekta i turista koji je iz tog razloga žele videti ona obiluje: pećinama, strmim vrhovima, jamama (najpoznatija je jama Ledenica dubine od 50 metara), lekovitim i endemičnim biljkama.